راستیآزمایی فرآیندی دقیق با هدف تأیید صحت محتوای منتشرشده در پلتفرمهای شبکههای اجتماعی است. هدف اصلی این تلاش، دستیابی به حقایق، مبارزه با اطلاعات نادرست و بازگرداندن اعتماد به هسته اطلاعات عمومی است.
ساختار و وظایف راستیآزمایی
انتخاب موضوعات: تمرکز بر حساسترین و ویروسیترین موضوعات در فضای عمومی.
بررسی عمیق: انجام ممیزیهای میدانی و فنی برای اطمینان از صحت اطلاعات.
شفافیت: ارائه توضیحات روشن در مورد روشها و ابزارهای به کار رفته برای تأیید.
انتشار مستقیم: انتشار نتایج بررسی به گستردهترین شکل ممکن، که اغلب مستقیماً در کنار محتوای جعلی اصلی در خود پلتفرمها قرار میگیرد.
کار راستیآزمایی نیازمند تخصص جامع در پلتفرمهای شبکههای اجتماعی و استفاده از ابزارهای هوش متنباز (OSINT) برای بررسی و مکانیابی دقیق تصاویر و ویدئوها است.
تکنیکها و آمار خبرگزاری فرانسه (AFP)
خبرگزاری فرانسه (AFP) گستردهترین شبکه راستیآزمایی جهان را توسعه داده است که شامل ۱۲۶ خبرنگار در ۴۳ دفتر است که به ۲۶ زبان کار میکنند و به طور متوسط ۱۹ راستیآزمایی در روز انجام میدهند.
در سال ۲۰۲۵، در مجموع ۶,۸۵۵ راستیآزمایی منتشر شد که تحت موضوعات اصلی زیر دستهبندی شدهاند:
هوش مصنوعی: ۷۵۴ راستیآزمایی
مناقشه فلسطین و اسرائیل: ۲۵۴ راستیآزمایی
جنگ اوکراین: ۲۵۳ راستیآزمایی
آب و هوا: ۱۸۴ راستیآزمایی
مهاجران: ۱۷۱ راستیآزمایی
سیاست آمریکا: ۱۵۷ راستیآزمایی
وضعیت ایران: ۱۵۵ راستیآزمایی
راستیآزمایی (Fact-checking)؛ خط مقدم مقابله با اطلاعات گمراهکننده